มีบ้าน-ที่ดินอยากขาย? ให้เราโฆษณาให้ เริ่ม 100 บาท ดูแพ็ก
DayOneLandDayOneLand
กลับไปหน้าบทความกฎหมายที่ดิน

โฉนด vs น.ส.3 ก. vs ส.ป.ก. ต่างกันอย่างไร ฉบับเข้าใจง่าย

· อัปเดต

สรุปสั้น

  • โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ. ครุฑแดง) คือกรรมสิทธิ์สมบูรณ์ ซื้อขาย โอน และจำนองกับธนาคารได้เต็มที่
  • น.ส.3 ก. (ครุฑเขียว) เป็นสิทธิครอบครองที่ซื้อขายและมักจำนองได้ และยื่นขอออกเป็นโฉนดได้ตามหลักเกณฑ์ของกรมที่ดิน
  • การขายที่ดิน น.ส.3 หรือ น.ส.3 ข. (ไม่มี ก.) ต้องประกาศ 30 วันก่อนจดทะเบียน จึงโอนเสร็จในวันเดียวไม่ได้
  • ส.ป.ก.4-01 เป็นเพียงสิทธิทำกินในที่ดินของรัฐ ใช้ทำเกษตรเท่านั้น และซื้อขายให้บุคคลทั่วไปไม่ได้
  • โฉนดเพื่อการเกษตรที่ ส.ป.ก. ทยอยออกตั้งแต่ปี 2567 ไม่ใช่โฉนดที่ดินของกรมที่ดิน ที่ดินยังเป็นที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน
โฉนด vs น.ส.3 ก. vs ส.ป.ก. ต่างกันอย่างไร ฉบับเข้าใจง่าย

โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ.) คือกรรมสิทธิ์สมบูรณ์ ซื้อขายและจำนองได้เต็มที่ น.ส.3 ก. เป็นสิทธิครอบครองที่ซื้อขายและจำนองได้และขอออกโฉนดได้ภายหลัง ส่วน ส.ป.ก.4-01 เป็นเพียงสิทธิทำกินในที่ดินของรัฐ ใช้ทำเกษตรเท่านั้นและซื้อขายให้บุคคลทั่วไปไม่ได้ ที่ดินในหลายจังหวัดมีเอกสารทั้งสามแบบปะปนกัน การรู้ความต่างจึงช่วยประเมินความเสี่ยงและราคาได้ถูกต้องก่อนซื้อ

โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ. ครุฑแดง)

เป็นเอกสารที่แสดง "กรรมสิทธิ์" อย่างสมบูรณ์ ออกโดยกรมที่ดิน มีการรังวัดและปักหมุดเขตชัดเจน เจ้าของมีสิทธิเต็มที่ทั้ง

  • ใช้ประโยชน์ ปลูกสร้าง อยู่อาศัย
  • ซื้อ ขาย โอน ยกให้ได้ตามกฎหมาย
  • นำไปจำนองกับธนาคารเพื่อขอสินเชื่อได้

โฉนดถือเป็นเอกสารที่มั่นคงที่สุด และเป็นที่ต้องการของผู้ซื้อมากที่สุด ราคาจึงมักสูงกว่าที่ดินประเภทอื่นในทำเลใกล้เคียงกัน

น.ส.3 ก. (ครุฑเขียว)

เป็น "หนังสือรับรองการทำประโยชน์" ที่รับรอง "สิทธิครอบครองและทำประโยชน์" ยังไม่ใช่กรรมสิทธิ์เต็มแบบโฉนด แต่มีการกำหนดตำแหน่งและขอบเขตชัดเจนจากระวางรูปถ่ายทางอากาศ จุดเด่นคือ

  • สามารถซื้อ ขาย โอน และมักนำไปจำนองธนาคารได้
  • มีโอกาสนำไปออกเป็นโฉนดได้ในภายหลังตามหลักเกณฑ์ของกรมที่ดิน

ข้อควรระวังคือควรตรวจสอบแนวเขตให้ดี ส่วนเอกสารตระกูล น.ส.3 หรือ น.ส.3 ข. ที่ไม่มี "ก." จะมีความชัดเจนของตำแหน่งน้อยกว่า และการโอนมักต้องประกาศต่อสาธารณะประมาณ 30 วันก่อน

ส.ป.ก.4-01

เป็น "หนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน" ที่ออกโดยสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) สำหรับใช้ทำเกษตรกรรมเป็นหลัก จุดสำคัญที่ต้องรู้คือ

  • เป็นเพียง "สิทธิทำกิน" ไม่ใช่กรรมสิทธิ์ และที่ดินยังเป็นของรัฐ
  • โดยหลักแล้ว ห้ามซื้อขายเปลี่ยนมือ การซื้อขาย ส.ป.ก. กันเองไม่มีผลทางกฎหมายและเสี่ยงถูกเพิกถอน
  • โดยทั่วไปเปลี่ยนมือได้เฉพาะการตกทอดทางมรดก การโอนสิทธิให้คู่สมรส บุตร หรือญาติที่จะทำเกษตรต่อ หรือการคืนสิทธิให้ ส.ป.ก. ตามหลักเกณฑ์ของ ส.ป.ก. เท่านั้น

ที่ดิน ส.ป.ก. มีอยู่จำนวนมากในพื้นที่เกษตรกรรมทั่วประเทศ ราคาที่เสนอขายมักถูกผิดปกติ หากเจอแปลงราคาถูกเกินจริง ให้สงสัยไว้ก่อนว่าอาจเป็น ส.ป.ก. และตรวจเอกสารให้ละเอียด ตั้งแต่ปี 2567 ส.ป.ก. ทยอยเปลี่ยน ส.ป.ก.4-01 ของเกษตรกรที่ได้รับอนุญาตมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี เป็น "โฉนดเพื่อการเกษตร" แต่เอกสารนี้ไม่ใช่โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ.) ของกรมที่ดิน ที่ดินยังอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดิน ต้องใช้ทำเกษตร และยังซื้อขายให้บุคคลทั่วไปไม่ได้ ควรสอบถามสถานะล่าสุดกับสำนักงาน ส.ป.ก. จังหวัดโดยตรง

สรุปสั้น ๆ ก่อนตัดสินใจ

  • อยากได้ความมั่นคงและกู้ธนาคารง่าย เลือก "โฉนด"
  • น.ส.3 ก. ซื้อขายได้และมีโอกาสออกโฉนด แต่ต้องตรวจแนวเขตให้ดี
  • ส.ป.ก.4-01 เหมาะกับเกษตรกรที่จะทำกินจริง ไม่ใช่การลงทุนซื้อมาขายไป

ทุกครั้งก่อนวางเงิน ควรนำเลขเอกสารไปตรวจสอบที่สำนักงานที่ดินหรือ ส.ป.ก. จังหวัดที่ที่ดินตั้งอยู่ เพื่อยืนยันชื่อเจ้าของและภาระผูกพันให้แน่ใจ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ภาษี หรือการลงทุน อัตราค่าธรรมเนียม ภาษี และระเบียบราชการอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ ก่อนตัดสินใจควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุด กับสำนักงานที่ดินในพื้นที่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

ส.ป.ก. ซื้อขายได้ไหม+

ไม่ได้ ที่ดิน ส.ป.ก. เปลี่ยนมือได้เฉพาะตามหลักเกณฑ์ของ ส.ป.ก. เช่น ตกทอดทางมรดก โอนให้ทายาทหรือญาติที่ทำเกษตรต่อ หรือคืนสิทธิให้ ส.ป.ก. การซื้อขายกันเองระหว่างบุคคลทั่วไปไม่มีผลตามกฎหมาย และ ส.ป.ก. อาจเพิกถอนสิทธิและยึดที่ดินคืนได้

โฉนดเพื่อการเกษตร กับ โฉนดที่ดิน ต่างกันอย่างไร+

โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ.) ออกโดยกรมที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดินและเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ถือ ส่วนโฉนดเพื่อการเกษตรออกโดย ส.ป.ก. ให้เกษตรกรที่ได้รับ ส.ป.ก.4-01 มาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี ที่ดินยังอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดิน ต้องใช้ทำเกษตร และซื้อขายอย่างเสรีไม่ได้

โฉนดครุฑแดง ครุฑเขียว ครุฑดำ ต่างกันอย่างไร+

ครุฑแดงคือโฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ.) ซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์สมบูรณ์ ครุฑเขียวคือ น.ส.3 ก. ที่รับรองการทำประโยชน์และมีแนวเขตจากระวางรูปถ่ายทางอากาศ ส่วนครุฑดำคือ น.ส.3 หรือ น.ส.3 ข. ที่ตำแหน่งแปลงชัดเจนน้อยกว่า และการขายต้องประกาศ 30 วันก่อน

น.ส.3 ก. เปลี่ยนเป็นโฉนดได้ไหม+

ได้ เจ้าของสามารถยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินจาก น.ส.3 ก. ที่สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่ ซึ่งจะมีการรังวัดและตรวจสอบตามหลักเกณฑ์ของกรมที่ดิน หรืออาจได้รับโฉนดในโครงการเดินสำรวจของรัฐในพื้นที่นั้น

แหล่งอ้างอิง

บทความที่เกี่ยวข้อง

โพสต์ขายบ้าน-ที่ดินในกลุ่มเฟสบุ๊กอย่างไรให้ได้ผล และไม่โดนลบ
เคล็ดลับผู้ขาย

โพสต์ขายบ้าน-ที่ดินในกลุ่มเฟสบุ๊กอย่างไรให้ได้ผล และไม่โดนลบ

โพสต์ขายบ้าน-ที่ดินในกลุ่มเฟสบุ๊กให้ได้ผล เลือกกลุ่มให้ตรงพื้นที่ อ่านกฎกลุ่ม เลือกเวลาโพสต์ เขียนโพสต์ให้ครบ ตอบแชทไว และรู้ทันมิจฉาชีพที่แฝงมาเป็นผู้ซื้อ

1 พ.ย. 2569
ถ่ายรูปและเขียนประกาศขายบ้าน-ที่ดินด้วยมือถือ ให้คนอยากทัก
เคล็ดลับผู้ขาย

ถ่ายรูปและเขียนประกาศขายบ้าน-ที่ดินด้วยมือถือ ให้คนอยากทัก

วิธีถ่ายรูปและเขียนประกาศขายบ้าน-ที่ดินด้วยมือถือ รูปอะไรต้องมี แสงและมุมกล้อง สูตรตั้งหัวข้อ ข้อมูลที่ต้องใส่ พร้อมตัวอย่างข้อความประกาศขายที่ดิน

1 พ.ย. 2569
ตั้งราคาขายที่ดิน-บ้านอย่างไรให้ขายได้? วิธีเช็กราคาตลาดด้วยตัวเอง
เคล็ดลับผู้ขาย

ตั้งราคาขายที่ดิน-บ้านอย่างไรให้ขายได้? วิธีเช็กราคาตลาดด้วยตัวเอง

ตั้งราคาขายที่ดิน-บ้านให้ขายได้ เข้าใจราคาประเมินราชการ ราคาตลาด ราคาประเมินธนาคาร เทียบราคาประกาศใกล้เคียง คิดราคาต่อตารางวา เผื่อต่อรอง และเมื่อไรควรลดราคา

1 พ.ย. 2569
โฉนด vs น.ส.3 ก. vs ส.ป.ก. ต่างกันอย่างไร ฉบับเข้าใจง่าย | DayOneLand